September 11, 2005

• SAPA

  
  

  Sapa có cái khí hậu của New Jersey trong những ngày cuối xuân.  Mát mẻ và nhất là không ẩm ướt như Hà Nội.  Nhiều người bảo tôi mang theo áo ấm v́ Sapa lạnh dù là mùa hè.  Tôi quen với khí hậu lạnh của New Jersey, nên đối với tôi Sapa chỉ hơi mát lúc sáng sớm thôi chứ giữa trưa cũng nóng lắm.  Có thể mùa đông ở Sapa lạnh hơn mức độ b́nh thường ở Việt Nam nhưng không thể nào lạnh hơn NJ, và nếu có tuyết th́ cũng chỉ trên núi cao năm khi muời họa mà thôi.  Có thể nói không xa với sự thật cho lắm là một ngày ở Sapa phản ảnh bốn mùa trong năm, sáng sớm – xuân, trưa – hè, chiều – thu, và buổi tối là mùa đông (của miền Bắc ở Việt Nam thôi). 

  
  

   

  
  

  Điều làm tôi ngạc nhiên nhất khi đến Sapa là ở đây có nhiều du khách ngoại quốc quá và những người du khách này rất trẻ.  Họ đi khắp nơi thưởng thức phong cảnh đẹp, thức ăn ngon của địa phương sành sơi như người dân bản xứ, chi tiêu dè dặt nhưng lại rất lịch lăm. Người Việt Nam đặt cho họ một cái tên chung là tây ba lô.  Tôi cũng gặp lại ở Sapa cặp vợ chồng trẻ người Israel đang hưởng tuần trăng mật mà tôi quen ở trạm xe lửa Lào Cai.  Cả hai đều rất đẹp dáng, da rám nắng chở nhau đi trên chiếc xe gắn máy trông thật dễ thương.

  
  

   

  
  

  Trường, người hướng dẫn, chỉ vào rặng núi trước mặt bảo rằng đó là dẫy Fanxipang hoặc là Hoàng Liên Sơn.  Ngọn cao nhất 3,143 m.  Tôi nh́n chỉ thấy mây và núi chập chùng khó phân biệt ngọn nào cao nhất.  Tôi nghĩ đến một bài thơ quen thuộc.

  
  

   

  
  

  Vạn lí sầu lên núi tiếp mây. 

  
  

  Chờ mong phương nọ ngóng phương này. 

  
  

  Tương tư đôi chốn t́nh ngàn dặm…

  
  

   

  
  

  Và tôi nghĩ đến một câu ca dao mà tôi rất yêu. 

  
  

   

  
  

  Núi cao chi lắm núi ơi.

  
  

  Che khuất mặt trời không thấy người thương. 

  
  

   

  
  

  Ở Sapa nh́n thấy núi rất nhiều.  Buổi sáng thức giấc đứng ở ban công thấy mây lưng chừng đỉnh núi và thung lũng đầy khói sương mù, giống như một gịng sông trắng.

  
  

   

  
  

  Cảnh đẹp th́ ở đâu cũng có.  Cái mà tôi nhớ nhất ở Sapa không phải chỉ về phong cảnh.  Nguyên suốt cuộc đời tôi chưa bao giờ được gặp người Thượng hay những người dân tộc thiểu số khác.  Lần đầu tiên trong đời tôi được gặp người H’Mong, người Dzao đỏ và người Dzay.  Trước khi bước vào khách sạn tôi có nói chuyện với hai cô bé người H’Mong khoảng chừng 14 hay 15 tuổi.  Tôi rất ngạc nhiên khi thấy hai cô bé nói tiếng Kinh (tiếng Việt) bằng giọng Bắc rất giỏi.  Tôi càng ngạc nhiên hơn khi hai cô bé xoay qua nói chuyện với tôi bằng tiếng Anh.  Hai cô bé chào hàng với tôi một số sản phẩm tiểu công nghệ như là túi xách, nón, váy, mền được thêu tay với những màu sắc sặc sỡ.  Hai cô bé thân thiện nắm tay tôi đi dọc trên đường và nói với tôi.  “Cô ơi, cái tóc cô dài quá và đẹp quá, cô mua hộ em cái nầy đi.” Khi tôi từ chối các cô bé chẳng giận dỗi ǵ cả cứ đi theo và nói chuyện lẩm cẩm với tôi.  Một hồi lâu sau khi hai cô bé h́nh như không c̣n chuyện để nói nữa, một trong hai cô tặng tôi một sợi tơ màu sặc sỡ để đeo vào tay.  Cô bé cứ nằng nặc bắt tôi phải nhận bảo tôi rằng “em biếu cô tại v́ em thích cô lắm.”  Tôi trả tiền th́ cô ngúng nguẩy bỏ đi.  Tôi tưởng tiếng Việt của hai cô chỉ có giới hạn thôi nhưng khi nghe hai cô nói đùa với Trường tôi rất ngạc nhiên và thú vị.  Một trong hai cô gọi Trường bằng chú.  Trường nói gọi bằng anh thôi.  Cô trả lời anh ǵ mà anh, già quá rồi, chắc là con chú bẳng tuổi cháu thôi.  Trường cười lắc đầu chịu thua.  Trường, người hướng dẩn, hai mươi bảy nh́n giống như mười bảy thôi. 

  
  

   

  
  

  Chợ Sapa khá đông đúc và sầm uất.  Tôi thấy người H’Mong với trang phục màu đen và chân họ có bó vải cao đến đầu gối, phụ nữ người Dzao với cái khăn quấn đầu màu đỏ.  Họ buôn bán với nhau có vẻ ḥa thuận lắm.  Trường kể rằng ngày xưa Sapa có cái chợ t́nh là nơi trai gái trong thôn bản gặp nhau để trao đổi t́nh cảm, hát ḥ đưa duyên ngoài việc buôn bán trao đổi hàng hóa sản phẩm.  Lâu ngày, văn minh và sự thay đổi của xă hội làm chết đi cái tập tục dễ thương này.

  
  

   

  
  

  Trường đưa chúng tôi đi thăm bản Cát Cát, bản làng của nguời H’Mong, và Tả Ph́nh của người Dzao đỏ.  Thăm một gia đ́nh ở Tả Ph́nh, người Dzao đỏ chủ nhà đem rượu tự chưng cất ra mời chúng tôi.  Tôi không uống nhưng được nghe kể lại rằng là rượu khá mạnh.  Bửa ăn tối hôm đó, Trường mua một chai rượu Van Lùng, một loại rượu của người dân tộc thiểu số nổi tiếng ở Sapa, mời chúng tôi uống.  Rượu uống có mùi giống như rượu nếp, nặng hơn một chút nhưng vị rất ngọt, khá ngon. 

  
  

   

  
  

  Sau khi thăm Cát Cát và Tả Ph́nh hai làng ở sâu dưới thung lũng, chúng tôi viếng Hàm Rồng ở một đỉnh cao của Sapa.  Trên Hàm Rồng là một công viên bảo tồn thực vật, nửa thiên nhiên, nửa nhân tạo rất đẹp mắt.  Trong công viên này có nhiều giống lan và các loại hoa miền ôn đới.  Công viên có nhiều ngơ được đặt tên rất hay như Cổng Trời, Đồi Gió, và Hang Mây.  Có nơi chúng tôi phải nép người luồn qua giữa hai tảng đá to như là một khung cửa hẹp.  Tôi cũng gặp rất nhiều trẻ em H’Mong lang thang trong công viên bán rong những hàng thêu thủ công nghệ.  Có em c̣n rất nhỏ chừng 7 tuổi địu trên lưng một em bé chừng một tuổi giữa nắng trưa gay gắt.  Nhà nước tích cực khuyến khích các em đi học nhưng có lẽ v́ vẫn c̣n mùa hè nên các em c̣n lang thang ở ngoài công viên.  Tôi hỏi tại sao các em không đến trường, có em bảo rằng v́ mẹ bắt đi bán hàng để thu nhập lợi tức cho gia đ́nh.  Trường gạt ngang bảo rằng chuyện này em không nói thật.

  
  

   

  
  

  Giửa thiên nhiên hùng vỹ, tôi chợt thất vọng khi thấy rằng Sapa trở nên thương mại hóa quá độ.  Trên đỉnh cao ḥa lẫn mây và gió, tôi chợt nghe tiếng nhạc karaoke, qua loa phóng thanh tiếng nhạc rumba xập xềnh.  Đi đâu cũng thấy những hàng ăn và cửa tiệm.  Đi đâu cũng thấy cái sự tàn phá thiên nhiên từ bàn tay của con người, đặc biệt là từ du khách đến thăm Sapa.  Mỗi khi tôi thấy một dấu vết tàn phá tôi thấy Sapa cũng giống như một cô gái cao nguyên thấm nhiễm cách sống nhanh sống vội của người thành phố mà dần dần mất đi mầu sắc núi rừng.

  
  

   

  
  

  Tôi rời Sapa bằng ô tô trở lại Lào Cai một buổi chiều để lấy chuyến xe lửa đêm về Hà Nội.  Trăng cao nguyên vẫn sáng lạnh lẽo trên ṿm trời.  Thỉnh thoảng tôi thức giấc nửa đêm, nh́n trăng.  Có những khi giữa đêm ở nơi đèo heo hút gió, tôi thấy một vài công nhân hỏa xa đứng gần đường rầy xe lửa nâng cao lồng đèn làm tín hiệu.  Tôi nhận thấy một sự thật oái oăm là dân địa phương Sapa dần dần mất đi nền văn hóa kỳ cựu bởi v́ văn minh du khách mang đến Sapa.  Không nói ra nhưng tôi nghĩ đến một ngày nào sẽ có một anh tây ba lô tặng cho một cô gái Sapa một cái bào thai và lặng lẽ rời miền sơn cước.  Cô gái Tây Bắc sẽ sống như thế nào với bản làng sơn cước.  Cô sẽ nói thế nào với người trong thôn khi cô không chồng mà có con và con của cô th́ tóc vàng và mắt xanh?

  
  

   

  • 10:14 am
  • 4 Comments