February 18, 2009
-
Ngày xưa tôi có được nghe một bài hát. Bài hát này là nhạc đệm trong phim Chiếc Bóng Bên Đường và tựa đề của nó là Người Tình Không Chân Dung được người ta nghịch ngợm nói trại ra là Người Tình Không Chân Tay. Nói là giỡn nhưng đây là cái cười chua chát và đau đớn vì trong khung cảnh chiến tranh rất nhiều người khi trở về thân thể đã không còn trọn vẹn. Bài hát có những câu như sau:
Hỡi người chiến sĩ đã để lại cái nón sắt bên bờ lau sậy này
Bây giờ anh ở đâu
Bây giờ anh ở đâu
Còn trên đời này đang xông pha đèo cao dốc thẳm
Hay đã về bên kia khung trời miên viễn chiêm bao
Trên đầu anh cái nón sắt ngày nào ấp ủ
Mộng mơ của anh là mộng mơ của một con người
Đây là một bài hát rất lạ đối với tôi, bởi vì đa số nhạc lúc ấy là những bài thơ có vần điệu và nhạc tính. Riêng bài hát này lại không phải là một bài thơ như bình thường. Lời của bài hát tuy hay nhưng không trữ tình như những bài hát khác trái lại nó mang tính chất triết lý đầy vẻ bâng khuâng về chiến tranh, cuộc đời và sự sống chết. Với tôi đầu óc đầy mông mơ và chưa đủ trí khôn để hiểu nỗi đau khổ của chiến tranh tôi chỉ thắc mắc cái cây lau sậy này nó ra làm sao. Dù có một thời gian tôi ở ngoại ô Sài Gòn nhưng cho dù nhìn thấy cây lau có lẽ là tôi cũng không biết vì không ai bảo cho biết.
Cây lau và cây sậy thường hay đi kèm với nhau nhưng tôi không biết cây lau và cây sậy có phải là cùng một thứ hay không. Người ta hay nói lau sậy có phải vì hai loại cây này thường mọc chung một chỗ với nhau hay đó chỉ là tiếng kép của một loại cây mọc hoang ở những vùng nước cạn và đầm lầy?
Trịnh Công Sơn cũng đưa cây lau vào trong bài hát Chiếc Lá Thu Phai:
Chiều hôm thức dậy
Ngồi ôm tóc dài
Chập chờn lau trắng trong tayPhạm Duy đưa cây lau vào trong bài Thuyền Viễn Xứ:
Thuyền ơi! viễn xứ xa xưa
Một lần qua dạt bến lau thưaCái hình ảnh cây lau lắt lay trong gió bao giờ cũng có vẻ sầu muộn. Cây lau mỏng manh nhưng thân rất thẳng mọc như muốn vượt qua những trở ngại của cuộc đời. Có người ngày xưa nhìn bông sậy phất phơ mà thương nhớ người vì sinh kế đã bỏ mình ra đi và để lại nỗi buồn
Ai về trồng nứa qua truông
Gió lay bông sậy bỏ buồn cho em